Değişim artık kurumsal ve bireysel ajandamızda

Değişim artık kurumsal ve bireysel ajandamızda

Röportaj : Mert MATARACI

SiZe Bütünsel Yaklaşım Danışmanlık Kurucu Ortağı  Sibel Yücesan Perakende.org okuyucuları için sorularımızı yanıtladı. Kurumsal zindelik,  kurum içinde temelde bir kültür ve yaklaşımı belirler.  Yani tüm liderler bu kültürü yaşatmak, çalışanı insan olarak görmek, desteklemek, insani koşullar yaratmak adına sorumluluk alırlar dedi.

 

Kurumsal Zindelik Nedir?

Kurumlar, çalışanları için olumlu, anlamlı, potansiyeli keşfetmeyi tetikleyen, eğlenceli ve en önemlisi çalışanlara ve liderlere sadece işte değil sosyal yaşamlarında da yaşam kalitesini artıracak bilgi becerilerle dolu bir ortam yaratmaları kurumsal zindeliğin bir tanımı Kurumsal zindelik ’ı dengeli yaşam yönetimi olarak adlandırmak da çok yerinde.

Burada şirketler çalışanlar üstündeki stresi azaltarak organizasyonel verimliliği artırmaya çalışıyor.  Dünyada özellikle Fortune 500 arasında kurumsal zindelik çalışmaları bu yüzden ön planda. Ancak oralarda da bu çalışmaların etkinliğini artırmak üzere sürekli ölçümlemeler yapılıyor, uzman toplantılarında değerlendirmeler tartışılıyor, konuyla ilgili seminer ve konferanslar düzenleniyor.

Zira en önemli bulgu kurumsal zindelik  konusunun önümüzdeki on sene içinde çok daha fazla büyüyecek bir sektör olması. 

 

Kurumsal Zindelik çalışmaları ülkeden ülkeye değişim gösteriyor mu? Sizce göstermeli mi?

Kurumları  zindelik  konusuna ikna eden neden aslen tüm ülkelerde aynı.  VUCA dünyası, dijitalleşme, demografik değişimler ve ihtiyaçlar, sosyal ve ekonomik dalgalanmalar derken çalışanların baş etmesi gereken faktörlerin sayısının artması ve bireylerin bunları yönetme  becerilerinin doğal olarak zayıflaması, tüm bunların sonucunda  hastalık, depresyon, işe gelmeme, iş kazaları gibi ölçümlenebilecek sonuçlardaki artış.    

Sorunlar benzer olsa da maalesef kurumsal zindelik çalışmaları ülkeler  ve şirketler  bazında aynı düzeyde değil. Kurumsal zindelik çalışmalarının ileri düzeyde olduğu ülkeler var. Mesela Amerika,  Avustralya gibi.  Ama bu ülkeler bazında da sektörden sektöre şirketten şirkete uygulamalar değişiklik gösterebiliyor.  

Wellness Council of America’nın verilerine göre, küresel arenada rekabet eden büyük şirketlerin %80’i çeşitli boyutlarda kurumsal zindelik programlarını hayata geçiriyor. Bu şirketler, uyguladıkları zindelik yaklaşımı sayesinde işe gelmeme, ilaç kullanımı ve hasta olma oranlarında önemli bir düşüş elde ederken, üretkenliği ise %25 civarında artırabiliyor.

 

Türkiye’deki kurumsal zindelik çalışmalarını değerlendirebilir misiniz?

Türkiye’de kurumsal zindelik çalışmaları henüz başlangıç seviyesinde.  Farklı bilinç seviyeleri ve yaklaşımlar var. Çok uluslu firmalar bu konuları merkez ofislerinden duyabiliyor veya uygulamaya geçebiliyor ama yerel firmalar bu konularda şimdilik daha geriden geliyorlar. 

Az sayıda yapılan kurumsal zindelik programlarının yakın gelecekte artacağını öngörüyorum.  Mevcut durumda Türkiye’de en sevilen kurumsal zindelik programları arasında  mevsimsel hastalıklarla mücadele konusunda grip aşısı gibi uygulamalar, check up hizmetleri, çalışan destek programlarına üyelik, genelde öğle saatlerinde diyet, sigara bırakma, stres yönetimi  gibi konularda yapılan farkındalık eğitimleri veya konuşmaları  yer alıyor. Uzun vadeli programlar henüz şirketlerin ajandalarında geniş çaplı yer bulamıyor.

 

Kriz zamanlarında kurumsal zindelik çalışmaları nasıl olmalı?

Değişim kurumsal ve bireysel ajandamızda artık hep var. Zaten vardı ama şimdi değişimin hızı, derinliği ve sıklığı arttı.  Değişim bazen olumsuz  ve zorlayıcı şartlar içeriyor  ve biz buna kriz diyoruz.

Zindelik çalışmalarının ideali kriz zamanlarını beklemeden iyi zamanlarda bu çalışmaları başlatmak , ruhsal , duygusal, zihinsel ve  fiziksel alanda çalışanlarımızı iyi olma konusunda cesaretlendirmek, rehberlik etmek ve pratik yapmaları için alan tanımak. Ancak bazen de krizler bu çalışmaları başlatmayı tetikleyebiliyor.  

O zaman hızlı bir teşhis yapmak, ihtiyacın ne olduğunu keşfetmek ve buna göre kısıtlı zamanda çabuk dönüşü olan eğitimler, programlar yapmak değerli.  Mesela zorluklarla baş etme becerisi diye tanımladığımız resilience programları,  koçluk çalışmaları, stres yönetimi eğitimleri, çalışanların birlikte dayanışma içinde yapacakları sosyal çalışmalar bunlara iyi örnekler.     

 

Yöneticiler için zindelik çalışmaları nasıl olmalı?

Vuca dünyasından en çok etkilenenler genelde karar verici pozisyonunda olan yöneticiler ve liderler oluyorlar.  Bu kadar belirsizlik, muğlaklık varken ve değişim süreklilik arz ederken yöneticiler de aslen yorgun düşüyorlar.  Tükenmişlik sendromunu kurumsal bağlama taşıdığımızda, en fazla yönetici ve liderlerde rastladığımızı  anekdot olarak belirtebiliriz.

Değişim yorgunluğu ve beraberinde getirdiği stres faktörleriyle başa çıkmak için yöneticilerin öncelikle kendi zindelikleriyle ilgili farkındalıklarını geliştirmeleri çok önemli.  Ruhsal, zihinsel, duygusal ve bedensel alanlarda nerde olduğunu hangi faktörlerin stres yarattığını ve kişinin bu faktörlere başa çıkarken neleri tercih ettiğini anlaması ile başlayan bir hikaye zindelik.

Sonrasında özellikle “ mindful lider” kavramıyla tanışmak bu kavramın içinde yer alan,  kişisel stres seviyesinin farkında olma, bunu yönetme, bulunduğu anda kalabilerek mevcudiyet gösterme, kendine ve takımına karşı  tolerans, şefkat geliştirme, başkalarının parlamasına alan açma, mindful tutumlara sahip olma ve sorumlulukla hareket etme özelliklerine doğru gelişmeye çalışmak yönetici zindeliğinin günümüz dünyasında yeni durumunu özetliyor.   

 

Kurumsal zindelik konularında özellikle etkili olduğunu düşündüğünüz departmanlar var mı?

Zindelik kavramı insanın olduğu her alanda geçerli bir kavram.  Departman bazında bir farklılık göstermiyor. Ancak bazı faktörler o departmanın iyi olma halini  zorlayabilir:  mesela toksik liderler,  zorlu projeler, işten çıkarmaların yoğunluğu, departman üzerinde hedef baskısının çoğalması, eleman azlığı,  kötü çalışma ortamı veya binalar, mobbing, uzun mesai saatleri.  

Tüm bu zorlayıcı faktörler olsa da departmanın sahip olduğu kaynaklar, üst yönetimden aldığı destek, ekip üyeleri arasında dayanışma olumsuzluğu azaltma adına işe yarar.  

  

Her departmana özel bir kurumsal zindelik çalışması mı yapılmalı? 

Kurumsal zindelik,  kurum içinde temelde bir kültür ve yaklaşımı belirler.  Yani tüm liderler bu kültürü yaşatmak, çalışanı insan olarak görmek, desteklemek, insani koşullar yaratmak adına sorumluluk alırlar.

Bu bağlamda kurumsal zindelik şirketin genelinde var olması ve çalışanlar tarafından kendilerine değer verildiğinin hissedilmesi önemlidir. Buna rağmen belirli parametreler bazında teşhis de çok önemli.  Yangın yerine dönmüş bir departmana ilk ve acil müdahale yapılması tabii ki normaldir.  Sağlık verileri, çalışan anketleri, yönetici görüşleri, zindelik testleri,  departmanlar bazında, çalışan grupları bazında öncelik alanlarını belirleyebilir. Buna göre zindelik çalışmalarını özelleştirmek söz konusu olacaktır. 

 

Perakendenin en önemli gücü olan satış elemanlarının kurumsal zindelik konusunda en fazla ihtiyacı olduğunu düşünüyorum. Sizin bu konudaki düşüncelerinizi öğrenebilir miyiz?

Satış bölümleri cephedeki askerler gibi. Ekonomik dalgalanmaları anında hisseden, hedefleri net ama zorlayıcı olan,  herkesin gözü kulağının üstünde olduğu, müşteriden gelen stresi de absorbe etmesi beklenen, bölgesel farklılıklara da maruz kalan  satış bölümlerinde çalışanlar için zindelik hakikaten önemli.  Belki de bu nedendir ki, çalışan döngüsünün  yüksek olduğu departmanların başında geliyor. Zindeliğin farkında olmak, günlük stresi yönetmek adına pratik yollar öğrenmek, ,duygu ve tepki kontrolünü öğrenmek,  beden zindeliğine sahip çıkmak önemli ilk adımlar.