“Gıda israfı, tarladan tüketime uzanan sistemsel bir verimsizliğin sonucu”
Temel İhtiyaç Derneği (TİDER) ev sahipliğinde bu yıl altıncısı düzenlenen Gıda Bankacılığı Zirvesi, 7 Nisan 2026’da Renaissance Polat Bosphorus Hotel’de gerçekleşti.
“İsraf ile Mücadelenin Parçası Ol” temasıyla gerçekleşen zirvede, gıda israfıyla mücadelede geleneksel yöntemlerden bağımsız olarak “Yapay Zekâ” ve “Big Data” kullanımının gıda bankacılığına entegrasyonu konuşuldu.
Dünya genelinde üretilen gıdanın her yıl yaklaşık üçte biri israf edilirken, bu israfın en kritik noktalarından biri olan tarımsal üretim süreci, artık dijital bir devrimin eşiğinde. Gıda Bankacılığı Zirvesi, bu yıl odağına geleceği inşa eden teknolojileri aldı. Tarımda israfı önleyici yapay zekâ uygulamaları, gıda sistemindeki yeni teknolojiler ve ilham veren girişimlerin tartışıldığı zirvede; tarladaki verimlilikten lojistik optimizasyonuna, yapay zekâ tabanlı talep tahminlerinden akıllı tarım çözümlerine kadar birçok konu ele alındı.
Özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getiren zirvenin açılış konuşmasını gerçekleştiren TİDER Yönetim Kurulu Başkanı Hande Tibuk, Temel İhtiyaç Derneği’nin 39 ilde 83 noktada verdiği hizmetlerden söz ederek şunları söyledi: “16 yıldır hedefinden şaşmadan israf ve yoksullukla mücadele ile ilgili sürdürülebilir projeler gerçekleştirmeye devam eden TİDER, gıda bankacılığını tüm ülkeye yaymıştır. Gerçekleştirdiğimiz birçok proje ile hem ülkemizdeki kurumlara hem de üyesi olduğumuz Uluslararası Gıda Bankacılığı Ağı Foodbanking Network’te yer alan ülkelere ilham oluyoruz.”
Açılışta konuşan Sürdürülebilirlik Akademisi Başkanı Murat Sungur ise gıdanın sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal ve çevresel bir güvenlik meselesi olduğunu vurgulayarak “Gıda bankacılığı, sadece bir yardım mekanizması değil; gıda israfını önleyerek iklim kriziyle mücadele eden ve kaynak verimliliğini artıran stratejik bir sürdürülebilirlik modelidir.” dedi.
Denizbank Sürdürülebilir Finans ve Tarım Bankacılığı Ar-Ge Bölüm Müdürü Safa Şahin ise, 2025 yılında, Türkiye’nin son 52 yılın en şiddetli kuraklığını yaşadığına dikkat çekerek, şunları söyledi: “Sürdürülebilirliğin teminatı olan gıda üretim sistemlerinin desteklenmesi, stratejik öneme sahip. Bu da bankalar olarak bizlere ciddi bir sorumluluk veriyor. Tarlaları ve çiftlikleri daha iklim dirençli hale getirecek şekilde kurgulanmış, yönlendirici finansman modelleri sunmayı önemsiyoruz.”
Gıda sistemlerinde yenilikler ve uygulamalar oturumunda konuşan İstanbul Gıda Araştırmaları Merkezi Kurucusu Prof. Dr. Mehmet Pala, “Gıda sistemlerinde yenilikler ve uygulamalar üretimden kopuksa ilerleme kaydedilemez. Her zaman problemlerin bütününü el almak gerekir. Türkiye’de hepimiz sorunları biliyoruz ama bunları bir türlü çözüme kavuşturamıyoruz” dedi.
TİDER Genel Müdürü Nil Tibukoğlu ise “gıda israfı, tarladan tüketime uzanan sistemsel bir verimsizliğin sonucu” diyerek TİDER’in çalışmalarından söz etti. Tibukoğlu “Her yıl 26 milyon ton gıda çöpe atılıyor. Günden 10 milyon öğün israf oluyor. TİDER gıda bankacılığı modeliyle, temel ihtiyaçları destek marketler aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyoruz. Gıdayı önceliklendiren yerel yönetimlerle çalışıyoruz” dedi.
Yapay zeka ve teknoloji, gıda kaybını önleyebilir mi?
“Yapay zeka” özel panelinin moderatörlüğünü üstlenen Knowledge Experts Genel Müdürü Umut Aydın, gıda israfının artık sadece sosyal ya da ekonomik bir mesele olmadığına, konunun veri, operasyon, verimlilik ve iklim başlıklarında ele alınması gerektiğine vurgu yaptı. Panelde konuşan Doktar Sürdürülebilir Tarım Genel Müdürü Burak Öztürk ve Solve Surplus Al Kurucu Ortağı İrem Karagül ise, AI desteğinin önce üretim anında gıda kaybını önlemek için kullanıldığını, yine de oluşan atıkları ise geri kazandırmada yine AI’ın katkı sağladığını ifade etti.
Zirvede ayrıca Lojistik Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Mehmet Tanyaş, Türkiye Gıda İşverenleri Sendikası Teknik Danışmanı Dr. İrfan Demiryol ve TİDER Projeler Müdürü Melike Çorlak katıldıkları oturumlarda sektörün sorunlarına ve çözüme ilişkin konulara değindi. İlham veren girişimlerde ise YUGEN Kurucusu İpek Tüysüzoğlu, nar kabuğu atıklarını dönüştürerek tekstil alanında nasıl kullanıldığını, SoilBiom Kurucu Ortağı Atakan Yıldız ise kimyasal gübre kullanımını azaltmayı hedefleyen mikrobiyal gübre girişimini anlattı.
Bitki Bazlı Gıdalar Derneği Başkanı Gıda Mühendisi Ebru Akdağ ile İyi Yaşam ve Beslenme Uzmanı Dilara Koçak’ın gerçekleştirdiği kapanış oturumunda ise iklim krizinin çözümünde en etkili yöntemin, bitkisel protein üretimi olduğuna dikkat çekildi.
Ana sponsorluğunu Denizbank’ın, altın sponsorluğunu Net Holding ve BtcTurk’ün, gümüş sponsorluğunu ise CarrefourSA, Merit Turizm, ATEMPO’nun üstlendiği zirvenin iletişim sponsoru perakende.org, stratejik ortağı ise Sürdürülebilirlik Akademisi oldu.
Temel İhtiyaç Derneği’ne geçtiğimiz yıl içinde en çok destekte bulunan PepsiCo ve Kadir Has Üniversitesi’ne takdim edilen teşekkür plaketleri ile zirve sona erdi.