Neslihan Nigiz Ulak: “Gerçek eşitlik, kadınların her kademede temsil edilmesiyle mümkün”

LEAD Network Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Neslihan Nigiz Ulak, perakende ve hızlı tüketim sektörlerinde kadınların çalışma hayatında güçlü bir varlığı olsa da kariyer basamaklarında yükseldikçe temsilin azaldığına dikkat çekti. Ulak, kadınların yalnızca iş hayatına katılmasının değil, karar aldığı ve sektörün geleceğini şekillendirdiği bir çalışma hayatının oluşturulması gerektiğini söyledi.

LEAD Network Türkiye hangi ihtiyaçtan yola çıkarak kuruldu? Kuruluş misyonu ve çalışmaları hakkında bilgi verebilir misiniz?

LEAD Network, 2014 yılında Avrupa’da perakende ve tüketici ürünleri sektöründe kadınların kariyer gelişimini ve liderliğini desteklemek amacıyla kurulan, kâr amacı gütmeyen global bir organizasyon. Bugün 30.000’i aşkın üyesi ve 19 chapter’ıyla sektörde toplumsal cinsiyet eşitliğinin gelişmesi için çalışmalar yürütüyor.

LEAD Network Türkiye olarak, 2015 yılında başlayan çalışmalarımızı 2017 yılında dernekleşerek kurumsal bir yapıya taşıdık. Bugün 100 kurumsal üyemiz ve 1.600’ü aşkın üyemizle perakende ve hızlı tüketim ürünleri sektöründe kadınların gelişimini, liderliğini ve eşit temsilini destekliyoruz.

Eğitim, mentorluk, araştırma, etkinlik ve farkındalık çalışmalarımızla kadınların kariyer yolculuklarına katkıda bulunurken kurumların da daha kapsayıcı bir kültür geliştirmesini önemsiyoruz. Çünkü hedefimiz yalnızca kadınların liderlik pozisyonlarında daha fazla yer alması değil; kapsayıcı liderlerin geliştiği ve kapsayıcı organizasyonların yaygınlaştığı bir sektörün oluşmasına katkı sağlamak.

Üyelerimiz ve gönüllülerimizle birlikte sektörün ortak ihtiyaçlarını görünür kılmayı, iyi uygulamaları yaygınlaştırmayı ve eşitlik alanındaki dönüşüme öncülük ederek sektörün sesi olmayı amaçlıyoruz.

Türkiye’de kadın istihdamı ve yönetimdeki temsil konusunda rakamlar ne söylüyor?

Türkiye’de kadınların iş gücüne katılımı ve istihdamı konusunda ilerleme kaydedilmesine rağmen, kadınlar ve erkekler arasındaki fark hâlâ oldukça belirgin. TÜİK’in 2025 yılı İş Gücü İstatistiklerine göre kadınların istihdam oranı yüzde 32,1 iken erkeklerde bu oran yüzde 66,4. Kadınların iş gücüne katılım oranı ise yüzde 36,2 seviyesinde. Bu rakamlar, kadınların çalışma hayatında daha fazla yer alabilmesi için önümüzde önemli bir alan bulunduğunu gösteriyor.

Yönetim kademelerine baktığımızda da benzer bir tabloyla karşılaşıyoruz. TÜİK’in 2025 yılında yayımladığı İstatistiklerle Kadın verilerinde, 2024 yılı itibarıyla üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarında kadınların oranı yüzde 21,5 olarak açıklanıyor. Borsa İstanbul’da işlem gören en büyük 50 şirketin yönetim kurullarında kadınların temsil oranı ise 2025 yılı verilerinde 18,3 seviyesindeydi. Bu göstergeler, kadınların yalnızca istihdamda değil, karar alma mekanizmalarında da daha güçlü temsil edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Bizim için asıl önemli olan, kadın istihdamındaki artışın kariyer gelişimine, yönetim pozisyonlarına ve karar alma mekanizmalarındaki temsile de yansıması. Kadınların bilgi, deneyim ve potansiyellerini ortaya koyabilecekleri fırsatlara erişmeleri, liderlik pozisyonlarında daha fazla yer almaları ve ekonomik hayata yön veren kararların içinde bulunmaları gerekiyor. Kadınların her kademede eşit fırsatlara sahip olduğu bir çalışma hayatının, ülkemizin ekonomik ve toplumsal gelişimine de önemli katkı sağlayacağına inanıyoruz.

Kadınların kariyerinde ilerlemesini en çok neyin yavaşlattığını düşünüyorsunuz: Yapısal engeller mi, kültürel kalıplar mı, yoksa kadınların kendi içsel çekinceleri mi?

Bence bu üç unsur da kadınların kariyer yolculuklarını etkiliyor; ancak öncelikle yapısal engellerin ve kültürel kalıpların üzerinde durmamız gerekiyor. Çünkü kadınların kariyerlerinde karşılaştıkları güçlüklerin önemli bir bölümü bireysel yetkinliklerinden değil, çalışma hayatındaki yerleşik sistemlerden ve toplumsal beklentilerden kaynaklanıyor.

Cam tavan, bilinçli ya da bilinçsiz ön yargılar, fırsatlara erişimdeki eşitsizlikler ve bakım sorumluluklarının büyük ölçüde kadınların üzerinde olması bu engellerin başında geliyor. Kadınlar zaman zaman aynı yetkinliklere sahip oldukları kişilerle eşit değerlendirilme, görünür projelerde görev alma veya üst düzey pozisyonlara aday gösterilme konusunda zorluk yaşayabiliyor. Kariyer araları ve esnek çalışma ihtiyacı da kimi zaman gelişim fırsatlarının önünde bir engel olarak değerlendirilebiliyor.

Elbette toplumsal kalıplar zaman içinde kadınların kendi potansiyellerini değerlendirme biçimlerini de etkileyebiliyor. Kendini yeterince hazır hissetmeme, daha fazla deneyim kazanmayı bekleme veya liderlik pozisyonlarına aday olmaktan çekinme gibi durumlarla karşılaşabiliyoruz. Ancak bunları yalnızca kadınların bireysel çekinceleri olarak değerlendirmek doğru değil; çoğu zaman içinde bulundukları çalışma ortamının ve toplumsal beklentilerin de bir sonucu.

Bu nedenle çözümü yalnızca kadınların kendilerini geliştirmesinde aramamalıyız. Kurumların fırsat eşitliğini güvence altına alması, liderlerin kendi ön yargılarını sorgulaması, yetenek ve terfi süreçlerinin daha kapsayıcı hâle gelmesi gerekiyor. Unutmamalıyız ki kadınların önündeki engelleri kaldırmak, yalnızca kadınların kariyerlerini değil; kurumların gelişimini ve sektörün geleceğini de güçlendirir. Çünkü kapsayıcı liderler olmadan, kapsayıcı organizasyonlar yaratmak mümkün değil.

Perakende ve hızlı tüketim ürünleri sektörlerinde mağaza ve saha ekiplerinin büyük bölümü kadın, ancak üst yönetime gelindiğinde tablo değişiyor. Kadınlar bu piramitte hangi kademede, neden kayboluyor?

Perakende ve hızlı tüketim ürünleri sektörlerinde kadınların iş hayatındaki varlığı güçlü olsa da kariyer basamaklarında yukarı çıktıkça temsilin azaldığını görüyoruz. Bu durum yalnızca sektörümüze özgü değil, küresel ölçekte de karşımıza çıkıyor. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) 2025 yılı verilerine göre kadınlar dünya genelindeki istihdamın yüzde 40,1’ini oluştururken yönetici pozisyonlarındaki payları yüzde 30,5’te kalıyor. LinkedIn’in 2025 tarihli araştırmasında ise İngiltere perakende sektöründe kadınlar toplam çalışanların yüzde 55,7’sini oluştururken liderlik pozisyonlarındaki oranları yüzde 42,2’ye geriliyor. Bu fark, kadınların sektöre katılımının liderlik pozisyonlarına aynı ölçüde yansımadığını açıkça gösteriyor.

Peki, kadınlar bu yolculukta neden azalıyor? McKinsey ve LeanIn.Org tarafından hazırlanan 2025 Women in the Workplace araştırması önemli bir noktaya dikkat çekiyor: Her 100 erkeğin yönetici pozisyonuna terfi ettiği durumda yalnızca 93 kadın aynı fırsata erişebiliyor. Araştırma, bu durumu kariyerin ilk basamağındaki kırılma olarak tanımlıyor. Çünkü ilk yönetici pozisyonuna geçişte yaşanan bu fark, sonraki kariyer adımlarında da kadınların aleyhine büyüyebiliyor. Bunun arkasında terfi süreçlerindeki ön yargılar, mentorluk ve sponsorluk fırsatlarına erişimdeki farklılıklar, stratejik görevlerde yeterince görünür olamama ve bakım sorumluluklarının kariyer üzerindeki etkisi gibi birden fazla neden bulunuyor.

Bence burada asıl sorgulamamız gereken, kadınların neden ilerleyemediğinden çok, yetkin kadınların liderlik pozisyonlarına ulaşmasını sağlayacak fırsatların ne ölçüde sunulduğu. Kadınların yalnızca iş hayatına katıldığı değil, karar aldığı, yön verdiği ve sektörün geleceğini şekillendirdiği bir çalışma hayatı oluşturmalıyız. Çünkü gerçek eşitlik, kadınların her kademede temsil edilmesiyle mümkün…

Kadınlara fırsat eşitliği sağlanması için işe alım ve terfi süreçlerinde gerçekten işe yarayan uygulamalar neler?

Fırsat eşitliği, işe alım sürecinden başlayarak kariyerin tüm aşamalarında gözetilmesi gereken bir yaklaşım. İşe alımda kapsayıcı bir dil kullanılması, adayların yetkinlik ve potansiyellerine göre değerlendirilmesi, nesnel seçim kriterlerinin belirlenmesi ve karar süreçlerinde bilinçli ya da bilinçsiz ön yargıların etkisinin azaltılması önemli adımlar.

Bunun yanında şirketlerin aday havuzlarının çeşitliliğini ve işe alım sonuçlarını düzenli olarak takip etmesi, kadınların farklı görev ve pozisyonlara erişimini desteklemesi gerekiyor. Özellikle geleneksel olarak erkeklerin daha fazla temsil edildiği fonksiyonlarda, kadın yeteneklerin görünürlüğünü ve fırsatlara erişimini artırmak önemli…

Ancak asıl dönüşüm işe alımla sınırlı kalmamalı. Terfi süreçlerinde açık ve şeffaf kriterler belirlenmesi, performans ve potansiyel değerlendirmelerinin objektif verilere dayanması, kadın çalışanların stratejik projelerde ve kritik görevlerde daha fazla sorumluluk almasının desteklenmesi gerekiyor. Mentorluk ve sponsorluk programları, liderlik gelişim fırsatları ve kadın rol modellerinin görünürlüğünün artırılması da bu süreci güçlendiren uygulamalar arasında.

LEAD Network Türkiye olarak, özellikle ölçülebilir hedeflerin belirlenmesini ve sonuçların düzenli olarak takip edilmesini önemsiyoruz. Çünkü fırsat eşitliği yalnızca iyi niyetle değil, somut politikalar ve kararlılıkla hayata geçirilebilir. Kadınların işe alındığı, geliştiği, kurum içinde ilerlediği ve karar alma mekanizmalarında yer alabildiği bir çalışma ortamı yaratmak gerekiyor. Amacımız yalnızca daha fazla kadının istihdam edilmesi değil, kadınların liderlik yolculuklarının her aşamasında desteklendiği kapsayıcı organizasyonların yaygınlaşması.

LEAD Network Türkiye olarak, kadınların iş dünyasında liderlik rollerine hazırlanmasını destekleyen programlarınız neler? Bu programların çıktılarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Kadınların kariyer ve liderlik yolculuklarını desteklemek amacıyla farklı gelişim programları yürütüyoruz. Bu çalışmalarımızın en köklü ve önemli örneklerinden biri LEAD to LEAD Mentorluk Programımız. 2018 yılında 15 mentor ve 15 mentee ile başladığımız programımız kapsamında bugüne kadar 496 kadının gelişimine katkıda bulunduk. Farklı şirketlerden, sektör deneyimlerinden ve liderlik seviyelerinden gelen mentor ve menteeleri bir araya getirerek bilgi ve deneyim paylaşımını güçlendiriyoruz. Program aracılığıyla kadınların liderlik potansiyellerini keşfetmelerini, güçlü yönlerini geliştirmelerini ve kariyer hedeflerine daha bilinçli adımlarla ilerlemelerini destekliyoruz. Bunun yanı sıra genç kadın yeteneklerin gelişimine odaklanan Z to LEAD programımız, liderlik ve yetkinlik gelişimini destekleyen eğitimlerimiz, sektör buluşmalarımız ve araştırmalarımızla farklı kariyer aşamalarına dokunuyoruz. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Rehberimiz aracılığıyla da kurumların kendi uygulamalarını değerlendirmelerine ve daha kapsayıcı bir çalışma kültürü oluşturmalarına katkı sağlıyoruz. Programlarımızın çıktılarını yalnızca katılımcı sayılarıyla değerlendirmiyoruz. Katılımcıların gelişimlerini, kariyer hedeflerine yönelik ilerlemelerini, kurdukları profesyonel ilişkileri ve öğrendiklerini iş hayatına nasıl taşıdıklarını da önemsiyoruz. Kurumlar açısından ise kapsayıcı uygulamaların yaygınlaşması, kadınların liderlik pozisyonlarına erişiminin desteklenmesi ve iyi uygulamaların sektör genelinde paylaşılması önemli göstergelerimiz arasında. Biz bütün bu çalışmaları birbirinden bağımsız projeler olarak değil, birbirini tamamlayan bir gelişim ekosistemi olarak görüyoruz. Amacımız yalnızca kadınları liderlik rollerine hazırlamak değil, aynı zamanda onların liderlik edebilecekleri kapsayıcı organizasyonların ve sürdürülebilir bir sektör kültürünün gelişmesine katkıda bulunmak.