Yazarın Tüm Yayınlarına Buradan Ulaşın !
Önce bulaşıkçıyı tanıyalım; Tayvan doğumlu. Dokuz yaşında Amerika’ya gönderilmiş. Gençliğinde Denny’s adlı restoran zincirinde tabak yıkayarak geçirmiş, masa silmiş, sonra garsonluğa terfi etmiş – bu terfide çok sevinmiş, öyle diyor!
Yıllar sonra, 1993’te, yine bir Denny’s’te iki mühendis arkadaşı ile birlikte “biz ne yapalım oturumu” yapmışlar, henüz bir ürünleri yoktu, müşterileri yoktu, banka hesabında da kayda değer bir şey yoktu.
Ve o masadan Nvidia çıktı!
Adamın adı Jensen Huang. Geçen haftaya kadar dünyanın en değerli şirketlerinden birinin CEO’suydu. Ben bu yazıyı yazarken 13 Kasım 00:07, artık bu hafta değil…
Önce “nasıl kuruldu” sorusuna cevap vereyim
Kolay kurulmadı!
İlk çip tutmadı…
Şirket 1990’ların ortasında batmanın eşiğine geldi; kasada maaşların ödenmesi için haftalar sayılıyordu.
Huang o günleri hiç unutmadı ve çalışanlarına otuz yıl boyunca aynı cümleyi söyledi: “Batmamıza otuz gün var.” 1997’de doğru çip geldi.
1999’da şirket halka açıldı ve oyun dünyasının grafik kartı markası oldu. Buraya kadarı başarılı bir teknoloji şirketi hikâyesi. 4 trilyon dolarlık kısım başka bir yerden geliyor.
Herkesin “yapma” dediği karar
2006’da Huang tuhaf bir şey yaptı.
Oyun için tasarlanmış çipleri bilimsel hesaplamada da kullanılabilir kılan bir yazılım geliştirdi: CUDA. Bunun için yıllarca, milyarlarca dolar harcadı. Ortada bu ürünü isteyen bir pazar yoktu.
Yatırımcılar söylendi. Hisse yerinde saydı. Analistler “parayı sokağa atıyor” diye yazdı.
Huang devam etti.
Sonra yapay zekâ araştırmacıları, modellerini eğitmek için en uygun donanımın bu çipler olduğunu keşfetti. 2022’nin sonunda ChatGPT çıktı. Ve dünyadaki bütün teknoloji devleri aynı kapının önünde sıraya girdi.
O kapının arkasında tek bir satıcı vardı.
- 2023: 1 trilyon dolar
- 2024: önce 2, üç ay sonra 3 trilyon dolar
- 2025: 4 trilyon dolar; dünyada bu rakama ulaşan ilk şirket
On altı yıl sabretmenin faturası böyle kesildi.
Peki ne oldu?
Kasım 2026’nın ilk haftasında bir haber çıktı: Huang’ın, Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen bir iş kadınıyla ilişkisi olduğu iddia ediliyordu. Çin tarafı bunu iftira diye nitelendirdi.
8 Kasım’da Huang çalışanlarına bir mesaj gönderdi ve bir ilişkiyi kabul etti. Yönetim kurulu bağımsız bir soruşturma başlattı.
Günler sonra ikinci haber geldi. Bu kez iddia, kendisine doğrudan bağlı çalışan üst düzey bir Nvidia yöneticisiyle ilgiliydi.
Ardından Wall Street Journal, kurulun Huang’ı görevden almaya hazırlandığını yazdı.
11 Kasım’da istifa geldi. Hem CEO’luktan hem yönetim kurulundan.
İlk haberden son imzaya: Bir hafta kadar.
“Kapının önüne kondu” mu, kendi mi çıktı?
Resmî belgede “istifa” yazıyor. Başlıkta “kapının önüne kondu” dedik, çünkü bir gün önce kovulacağı yazılan birinin ertesi gün istifa etmesine başka bir ad bulmak zor.
Ama öbür ihtimali de masaya koyalım.
Belki Huang, kurulla uzun bir kavgaya girmek yerine masadan kendisi kalktı. Belki de biraz şunu demek istedi: “Peki. Bensiz bir deneyin bakalım.”
Hangisi doğru, bilmiyoruz. Bildiğimiz üç şey var:
Gücü sınırlıydı. Huang şirketin yalnızca yüzde 3,5 kadarına sahip. Bazı teknoloji kurucuları gibi ayrıcalıklı oy hakkı da yok. Kurul kararlıysa, direnmesinin bir yolu yoktu.
Kapıyı tamamen kapattı. Geri dönmeyi düşünen biri genellikle kurulda kalır. O kalmadı.
Kurul hızlı davrandı. Soruşturma bitmeden, ara bir formül denenmeden.
Hata mı? Evet ama;
Bunu sulandırmanın anlamı yok: Yapılan yanlış.
Bir CEO’nun kendisine bağlı çalışan biriyle ilişkisi dedikodu konusu değildir, yönetim sorunudur.
Intel ve McDonald’s CEO’ları geçmişte benzer nedenlerle koltuklarını kaybetti. İşin içine bir de istihbarat şüphesi girdiğinde, dünyanın en stratejik çiplerini üreten şirketin kurulu sessiz kalamazdı.
Öte yandan terazinin diğer kefesinde 33 yıl var.
Sıfırdan kurulmuş bir şirket. Batmaktan dönülmüş bir dönem. Kimsenin inanmadığı on altı yıllık bir bahis. Ve bugün bütün yapay zekâ ekonomisinin üzerinde durduğu bir altyapı.
Bunların karşısına bir hafta kondu ve bir hafta ağır bastı.
Geçici izin verilebilirdi. Yetkiler devredilebilir, soruşturmanın sonucu beklenebilirdi. Hiçbiri olmadı. İnsan sormadan edemiyor: Bu kadar acele kimin içindi?
Mağazadan bakınca
Perakendecinin bu hikâyede iki nedenle payı var.
Birincisi somut. Talep tahmininden öneri motoruna, depo robotundan kasasız mağazaya kadar perakendenin bugün “yapay zekâ” dediği ne varsa, büyük kısmı Nvidia çipleriyle çalışıyor. Orada yaşanan bir duraksama, burada fiyat ve teslim süresi olarak hissedilir.
İkincisi daha tanıdık.
Bizim sektörde de pek çok marka tek bir insanın omuzlarında büyüdü. Mağaza yerini o beğendi, tedarikçiyi o ikna etti, zor günde kasanın başına o geçti. Ve o insanın yokluğunda ne olacağı çoğu zaman hiçbir yerde yazmıyor.
4 trilyon dolarlık Nvidia bugün yeni CEO arıyor. Yani onlarda da yazmıyormuş.
Son söz
Şirketin başına şimdilik finans direktörü Colette Kress geçmiş, ee ne diyelim – hayırlı olsun kendisine. İşini çok iyi bilen bir isim, siparişler dolu, mühendisler yerinde, önümüzdeki hafta açıklanacak sonuçlar da muhtemelen parlak olacaktır!
Kısa vadede hiçbir şey değişmeyecek gibi görünecek ama;
Ama Nvidia’yı bugüne getiren şey iyi yönetilen çeyrekler değildi. Herkes “yapma” derken yapan bir adamın inadıydı! O inat bir bilanço kalemi değil; devredilmiyor, vekâleten yürütülmüyor.
Jensen Huang bir hata yaptı, bedelini de ödedi korkarım asıl bedeli uzun vadede Nvidia ödeyecek. Çünkü Jensen Huang’sızlık bu şirkete hiç iyi gelmeyecek…

