Liderlik her alanda önemlidir! Liderlikle ilgili en çok sorulan soruların başında; lider doğulur mu, olunur mu? sorusu gelir. İki görüşte yaygın olarak kullanılıyor.
Ben ikisi de diyorum ve liderliğin bir yetenek olduğuna da inanıyorum. Yani, kişinin doğasında veya yapısında vardır. Ancak kişi kendini liderlik konusunda geliştirebilir. Bunun ortaya çıkması için de alınan eğitimler, yaşanmışlıklar, süreçler, olaylar ve bunların karşısında kişinin, söz konusu olaylar ile durumlar karşısında ortaya koyduğu davranışlarının ve etrafındaki kişilerin bu davranışa verdiği yanıtın liderliğini ortaya çıkarabildiğine ve güçlendirdiğine inanıyorum.
Konu ile ilgili bir görüşte; “Liderlik eğitimi gerçekten gerekli mi?” (1) sorusunu;
“Amerikalı gazeteci ve halkla ilişkiler danışmanı Mihaela Lica’ ya göre cevap evet çünkü ona göre lider olunur, lider doğulmaz. Doğuştan lider gibi bir tanımlama mümkün değildir. Bu sadece diğer insanları kolay etkileyebilen kişiler için kullanılan bir tanımlamadır. Herkes başkalarına yol gösterecek özelliklere zaten sahiptir ve lider olmak o kadar da zor değildir. Bu hedefi başarmak için eğitim ve öğrenme birlikte ilerlemelidir.” diye yanıtlıyor.
“LİDERLİK NE ZAMAN BAŞLAR (2)
Lider olmanın tek ve basit bir formülü yok. Olsun! Liderlik, tüm o dengeli hareketlere, tüm sorumluluğa ve baskıya dair kimi zorluklar barındırır.
Yine de iyi liderlik vardır ve bütün görünümleriyle karşımıza çıkar. Sessiz liderler de vardır, gürültücü olanlar da. Analitik liderler de vardır, ani kararlar alanlar da. Kimileri ekipleriyle birlikte bir çivi kadar sağlamdır, kimileri daha efendidir. Yüzeysel olarak baktığınızda, bu liderlerin paylaştığı nitelikler nedir sorusuna yanıt vermekte zorlanırsınız.
Derinine baktığınızda ise, hepsinin çalışanlarına, büyümeye ve başarıya tutkuyla bağlı olduğunu görürsünüz. Kendileriyle barışık olduklarını görürsünüz. Gerçekçi, açık sözlü, iyimser, dürüst ve insancıldırlar.
Bana sıklıkla, liderliğin doğuştan mı geldiği, yoksa sonradan kazanılan bir özellik mi olduğu sorulur. Yanıt, tabii ki, “ikisi birden” dir. IQ ve enerji gibi kimi karakteristikler doğuştan geliyor gibidir. Diğer taraftan kendine güven gibi kimi liderlik özellikleri sonradan ya annenizin kucağında ya okulda ya üniversitede ya da spor yaparken, öğrenilir. Ve bazı şeyleri de tekrar eden deneyimler sonucu işte öğrenirsiniz – bir konuda çabalamak, yanlış yapmak ama o yanlıştan sonuçlar çıkarıp kendine güvenini kazanarak yeniden deneyip doğrusunu yapmak.
Çoğumuz için liderlik, bir gün patron olduğumuzda başlar ve kurallar değişir. Daha öncesinde, işiniz sizinle ilgiliydi. Ama şimdi, işiniz onlarla ilgilidir.”
Sıklıkla liderlik ve yöneticilik arasındaki fark gündeme gelir. Mağaza yönetiminde ayrıntılı olarak ele alınan konular içerisinde de mutlaka yer alır. Mağaza yönetiminde, herkes ve her yönetici lider olmasa da mutlaka iyi bir yönetici olmak zorundadır!
Julia Martins, bu konuya net bir açıklık getirenlerden.
“Liderlik ve yöneticilik: Farklı mıdırlar?” (3)
Lider misiniz, yönetici mi? Nasıl karar veriyorsunuz? Aradaki fark nedir ve bunun neden önemi var?
Genellikle liderlik ve yönetimi, iki terimi birbirinin yerine kullanarak birleştiririz. Liderler hakkında konuştuğumuzda, genellikle yöneticileri kastediyoruz ve bunun tersi de geçerli. Ancak aynı kişi her ikisi de olabilse de mutlaka öyle olması gerekmez.”
“İyi yöneticilerin harika liderler olması gerekmez ve bazı liderler “yönetici” unvanına sahip olmayabilir. Ancak iyi bir şirkete ve harika bir ekibe sahip olmak için her ikisine de ihtiyacınız vardır. Bir yönetici olarak, ekip üyelerini günlük çalışmalarında destekleyebilir ve en iyi işlerini yapmaları için onları güçlendirebilirsiniz. Bir lider olarak, ekip üyelerinin şirketin genel vizyonunu benimsemeleri için daha büyük resmi paylaşabilirsiniz. Her iki pozisyon da etkili bir ekip ve işbirlikçi bir iş yeri için kritik öneme sahiptir.
Yönetici, lider veya her ikisi de olsanız da bu iki rol arasındaki farkı öğrenmeniz her biri için beceriler geliştirmenize yardımcı olabilir.”
“Liderlik nedir?”
“Liderlik, başkalarına ilham verme, motive etme ve ortak bir vizyon veya hedefe doğru rehberlik etme yeteneğidir. Yöneticiler operasyonlara odaklanırken, liderler daha büyük resme, yön belirlemeye, güven oluşturmaya ve insanları potansiyellerine ulaşmaları için güçlendirmeye odaklanır.
Liderlik özünde otoriteden ziyade nüfuzla ilgilidir. Liderler, eylemleri ve insanları resmi bir unvan gerektirmeyen ortak bir amaç etrafında bir araya getirme yetenekleri sayesinde güven kazanırlar.
Liderliğin temel özellikleri şunlardır:
· Vizyon. Liderler günlük görevlerin ötesini görür ve başkalarının organizasyonun nereye gittiğini ve neden önemli olduğunu anlamalarına yardımcı olur.
· İlham. Liderler, işleri daha büyük bir amaca bağlayarak ve insanların en iyi şekilde katkıda bulunmak istedikleri bir ortam yaratarak ekiplerini motive eder.
· Yönelim değişikliği. Liderler değişimi kucaklar ve ekiplerinin belirsizliği güvenle yönlendirmelerine yardımcı olur.”
“Yönetim nedir?”
“Yönetim, belirli hedeflere ulaşmak için kaynakları organize etme, planlama ve koordine etme uygulamasıdır. Liderlik insanlara ilham vermeye odaklanırken, yönetim işleri halletmekle ilgilidir.
İster yönetici olun ister lider yönetici. Zor durumlarda karar alma, işin zorluklarından biridir.
Yöneticiler bir kuruluşun vizyonunu eyleme geçirilebilir planlara dönüştürür. Öncelikleri belirler, kaynakları tahsis eder, ilerlemeyi izler ve ekip üyelerinin engelleri aşmasına yardımcı olurlar.
Yönetimin temel özellikleri şunları içerir:
· Organizasyon. Yöneticiler, ekiplerin verimli çalışmasına ve önceliklere uyumlu kalmasına yardımcı olan sistemler ve süreçler oluşturur.
· Uygulama. Yöneticiler işleri halletmeye, son teslim tarihlerini karşılamaya ve taahhütleri yerine getirmeye odaklanır.
· Kararlılık. Yöneticiler sürekliliği korur ve değişim dönemlerinde bile ekiplerin etkin bir şekilde çalışabilmesini sağlar.”
“Üst liderlik becerileri”
“Etkili liderler, hedefleri paylaşarak ve insanlara daha büyük resme doğru ilham vererek şirketlerini doğru yönde yönlendirir. Sadece hayal kurmuyorlar, onları yol boyunca motive edin. Bir şirketi bir gemi gibi düşünün: liderler, nereye gideceklerine karar veren, gözleri ufukta olanlardır.
Temel liderlik nitelikleri şunları içerir:
· Motivasyon: Güçlü liderler imkansızı başarmak için takımlarını motive ederler. Kendi başlarına başarabileceklerinden daha fazlasını başarmak için enerjilerini ve coşkularını grupla paylaşıyorlar.
· Yaratıcılık: İyi liderler kalıpların dışında düşünür ve statükoya meydan okur. Kritik olarak, liderler sadece kendi yaratıcılıklarına odaklanmazlar; ayrıca ekip üyelerinin yaratıcılığını destekler ve beslerler.
· Mentorluk: Liderliğin temel ilkelerinden biri ekibinizin tam potansiyeline ulaşmasına yardımcı olmaktır. Bunu, reçete yazmak veya iş atamak yerine ekip üyelerinize koçluk yaparak ve rehberlik ederek yapabilirsiniz.
· Problem çözme: Problem çözme, karar verme sürecinin her düzeyinde önemli bir beceridir. Bir lider olarak, örneğin temel organizasyonel hedefleri vurgulayarak ve ekibinizin hedeflerinin önünde durabilecek herhangi bir şeyi belirlemek için problem çözme stratejilerini kullanarak sorunları stratejik ve kavramsal düzeyde çözmeye yardımcı olabilirsiniz.
· Risk alma: Liderlik rolüne sahip olmanın bir parçası da ne zaman risk alacağınızı ve ekip üyelerinizin de risk almalarını ne zaman destekleyeceğinizi bilmektir. En iyi liderler, kuruluşlarında olumlu değişimi teşvik etmek için statükoya meydan okuyor.”
“Liderliğin uygulandığı birçok bağlam ve yol vardır. McKinsey’in akademik literatür analizine ve 81 kuruluşta yaklaşık 200.000 kişiyle yapılan küresel bir ankete göre, dört tür davranış var. Bu, liderlik etkinliğinin yüzde 89’unu oluşturur:
· Destekleyici olmak
· Sonuçlara yönelik güçlü bir yönelimle çalışmak
· Farklı bakış açıları aramak
· Problemleri etkili bir şekilde çözmek” (4)
Yarının mağaza yöneticileri daha çok lider mi olacaklar? Yönetici mi?
Perakende sektörü zorlaşmaya devam ettikçe, yöneticilerin önemi artıyor ve doğallıkla onlardan olan beklentilerde! Dolaysıyla mutlaka iyi yönetici olmak zorundalar. Liderlerden olan beklentilerde değişiyor. Çünkü her şey değişiyor. Farklı kuşakların bir arada istihdam edildiği mağazalarda (örneğin Z kuşağı) koçluk becerisi olan, ekibini daha iyi anlayan, çatışma yönetimi becerisi olan, işinin gerekliliklerini de yerine getirirken, motive edebilen ve üst yönetimin beklentilerini karşılayabilen yöneticiler ile liderler var olacaklar.
İster lider ister yönetici olsun, her zaman zor bir işin üstesinden gelmek gerekecek.
Zorluklar, lideri ortaya çıkarabilir veya liderliğini güçlendirir.
İşte Walmart Mağaza Müdürü mülakat sorularından biri;
“Yönetici olarak zor bir karar almak zorunda kaldığınız bir zamanı anlatın.”
Bu işi yapan herkesin bu konuda anlatacağı çok şey vardır.
Alınan bir karar, karar anındaki üslup ve davranış, kararın etkiledikleri ve sonuçları ise değişkenlik gösterir. Sonrasında da yansımaları duyulur ve gözlemlenir. Bazıları unutulur gider. Bazıları da davranışları ile, yönetim tarzları ve gösterdikleri liderlikle hafızalarda yer derler.
Lider liderim demez. Bunun denmesini ve kabul görmesini sağlar…
Kaynaklar: (1) Lider olunur mu, doğulur mu? Kariyer.net
(2) Jack Welch’ ten 19 Altın Öğüt, Capital Dergisi
(3) Liderlik ve yönetim: Farklılıklar, beceriler, roller. Julia Martins, asana.com
(4) Liderlik nedir? Mckinsey.com